Bewijsatlas · vijf Belgische steden
Elke zomer ritselt het groen van de stad — wat groener, wat bruiner. Frondia onderscheidt het geritsel van de groei, afgezet tegen plaatsen die hetzelfde bleven.
Een illustratie, geen meting.
Vergelijk elke sector met zijn eigen verleden, en 39% van de stad lijkt ‘significant groener’. Vergelijk hem met twaalf plaatsen die er vooraf hetzelfde uitzagen, en dan zijn het er nog 16.
Twaalf plaatsen aftrekken die hetzelfde bleven: dat is het hele product in één stap.
Artikel 8 van de natuurherstelverordening: geen nettoverlies van stedelijke groene ruimte en stedelijke boomkroonbedekking van 2024 tot 2030, daarna een toenemende trend, gemonitord met Copernicus. België miste de deadline van 1 september 2026 voor zijn nationaal herstelplan: het Brusselse en het Waalse deel waren niet klaar.
Steden waar het groen al boven 45% en de kroonbedekking boven 10% ligt, zijn vrijgesteld. Berekend met de eigen methode van de Commissie, per gemeente:
Of groene ruimte en kroonbedekking na de nulmeting van 2024 groeiden of krompen, sector per sector, met de ruis gemeten en elk verlies benoemd. Leefmilieu Brussel in Brussel; in Vlaanderen het ANB en het INBO, dat de monitoring uitvoert; in Wallonië de SPW.
Bekijk de steden in de atlas →Welke sectoren diensten missen, winkels binnen bereik, schaduw of een zitbank; waar de volgende objecten moeten komen; en of een nieuw park de bodem veranderde, zomer na zomer.
Open een audit →Een toets die in de subsidie wordt vastgelegd voordat de werken beginnen. De omtrek, de nulmeting en de vergelijkingsplaatsen worden met een datum vastgelegd, zodat niemand achteraf de omtrek naar het resultaat kan tekenen.
Hoe de omtrek wordt vastgelegd ↓Officiële lagen zeggen hoeveel. Frondia zegt of het boven de ruis veranderd is, en waarom. In rangorde stemmen ze overeen: de officiële laag voor kroonbedekking en de drie instrumenten voor kroonbedekking die Frondia gebruikt, correleren met r = 0,81–0,95 over de vijf steden.
Elke sector van de stad is één keer aan de beurt als fictieve ingreep.
Hij wordt gekoppeld aan twaalf sectoren die vooraf dezelfde groenheid en zomerhitte hadden en ver genoeg liggen om zijn bouwwerven niet te delen.
Zijn ‘effect’ wordt genoteerd. Er gebeurde daar niets, dus de spreiding van alle 668 effecten is de eigen ruis van de methode. De drempel van de stad ligt waar 95% ervan ophoudt: ±0,035 in Brussel.
Effecten ten opzichte van vergelijkingsplaatsen · Brussel · 668 sectoren
Gecentreerd rond nul: gemiddeld −0,0001. De methode verzint geen effecten waar niets gebeurde.
De atlas brengt vier eerdere tools samen op één eenheid, de statistische sector van Statbel: wat een buurt mist, wat waar moet komen, en of er echt iets veranderde. De eerste twee beschrijven en bevelen aan. De derde toetst aan de eigen ruis van de stad.
Open de atlas →01
Dagelijkse diensten voor een gezin, van een school tot een tramhalte: het slechtst bediende vijfde van de stad is het donkerst. Dezelfde weergave toont winkels binnen bereik, zomerhitte en de 3-30-300-regel.
Open de weergave: Wat ontbreekt →02
Waar de volgende openbare toiletten moeten komen, gerangschikt naar de vraag die elk ervan zou dekken. Van elk van veertien soorten objecten werden op 5 september 2026 tien punten benoemd, voordat iemand iets plaatste.
Open de punten: Wat waar komt →03
Groener of bruiner boven de eigen ruis van de stad, ten opzichte van twaalf plaatsen die er vooraf hetzelfde uitzagen. Alleen deze stap meet verandering; de andere twee beschrijven en bevelen aan.
Open de verandering: Wat er veranderde →Binnen een audit
De weergave. Trek de vergelijkingsplaatsen af, en een groenere stad krimpt tot wat echt groeide. De legende is de eigen ruis van de methode.
De kaart. Gearceerde sectoren hadden geen eerlijke vergelijking en krijgen geen oordeel.
De audit. +0,246 ten opzichte van twaalf plaatsen, elk met naam en afstand, zodat iedereen ze kan nagaan.
Een audit meet het terrein van de werken zelf ten opzichte van twaalf sectoren die in de atlas benoemd zijn, en volgt het effect daarna zomer na zomer, want een park dat één keer groener werd en weer vervaagde, is een ander verhaal.
De drempel is geijkt op het eigen instrument en de eigen jaren van de audit, en verschilt dus van de stadsdrempel hierboven. Sleep of tik op een beeld om voor en na te vergelijken.
Voor2017–2019
Na2021–2024+0,2466,8× de auditdrempel
Verharde grond nam af en gras nam toe, en een tweede instrument bevestigt dat. De kroonbedekking haalde haar eigen drempel niet: dit is een weidepark, en het oordeel zegt dat ook.
Open de audit in de atlas: Porte de Ninove →
Voor2017–2019
Na2021–2024+0,1473,2× de auditdrempel
Met een nulmeting van vóór de werken is het verdedigbare effect de helft van het getal op papier, en nog altijd driemaal de drempel. Die nulmeting steunt op de twee bruikbare opnamen van de zomer van 2016. Het beeld ‘voor’ is het standaardvenster 2017–19, toen de werken al bezig waren. Het getal hierboven gebruikt in plaats daarvan de nulmeting van 2016.
Open de audit in de atlas: Droogdokkenpark →Geen beeld voor en na: bij 30 m is een park van 19 hectare zo’n vijftien pixels breed. De reeks hieronder is het bewijs.
+0,1482,6× de auditdrempel
De enige zomer binnen de ruis is de droogte van 2018, toen een graspark zijn voorsprong op alles eromheen verliest. Voor deze jaren is er geen tweede instrument.
Open de audit in de atlas: Park Spoor Noord →Elke regel hieronder kwam erbij nadat zonder die regel een overtuigend maar fout resultaat opdook. De tellingen zeggen hoe vaak elke regel op echte data in werking trad.
Onze ruisvloer voor de oppervlaktetemperatuur is groter dan wat een nieuw park er realistisch aan verandert. Daarom staat nergens op deze site dat een park ‘de straat een graad koeler maakt’.
Een park aan de rand van de schaal heeft niets gelijkaardigs om mee vergeleken te worden. Als de vergelijkingsplaatsen vooraf te veel verschillen, weigert Frondia een oordeel te vellen.
Eén bruine zomer is vaker weer dan verlies. Een daling wordt alleen gepubliceerd als een tweede, onafhankelijk instrument de kroon ziet verdwijnen en er geen bouwwerf verschijnt.
Paden, vijvers en fonteinen herstellen in een park dat al groen is, is vanuit de ruimte niet te zien. Oudere parkprojecten, waaronder zeven grote renovaties, elk gemeten met een eigen venster en een eigen drempel, blijven binnen de ruis.
De sterkste vergroening van Brussel, Zavelenberg, is een natuurreservaat waar de begrazing stopte nadat de boer overleed. Zonder document wordt geen oorzaak genoemd.
Nee. De atlas toont ook wat elke sector mist, van dagelijkse diensten en winkels binnen bereik tot zomerhitte en de 3-30-300-regel, en waar het volgende van veertien soorten openbare objecten moet komen. Alleen groenheid wordt gemeten als verandering ten opzichte van de eigen ruis van de stad; de rest zijn toestanden en aanbevelingen, en de atlas noemt ze ook zo.
Het belangrijkste instrument is groenheid: de vegetatie-index van Sentinel-2. Een tweede, Dynamic World, onderscheidt bomen, gras en verharde grond, en een verlies aan kroonbedekking wordt alleen gepubliceerd als beide het eens zijn. In rangorde stemmen de kroonbedekking van Frondia en de officiële en onafhankelijke kroonlagen overeen met r = 0,81–0,95.
De omtrek ligt vast voordat er ook maar één getal berekend wordt: een benoemde parkpolygoon uit OpenStreetMap, of de eigen tekening van de opdrachtgever. Voor werken die nog niet begonnen zijn, worden de omtrek, de nulmeting en de twaalf vergelijkingsplaatsen geregistreerd met een datum en een hash. Zes Brusselse projecten zijn vandaag zo geregistreerd.
Getoetst aan een onafhankelijke kaart op basis van luchtfoto’s, de Groenkaart Vlaanderen 2018 tegenover 2021 en 2024, in Antwerpen en Gent, met dezelfde vergelijkingsplaatsen en een eigen ruisdrempel. Waar de satelliet zegt dat de kroonbedekking van een sector binnen de ruis bleef, is de luchtfotokaart het eens in 569 van 583. Waar hij zegt dat de kroonbedekking boven de ruis veranderde, is de kaart het maar eens in 7 van 22. Een verandering boven de ruis is dus een kandidaat, geen bewijs: een verlies wordt alleen benoemd als een tweede instrument en documenten het eens zijn.
Die lagen zeggen hoeveel groen en kroonbedekking een stad heeft. Frondia zegt of dat boven de eigen ruis van de stad veranderde, waar, en, met documenten, waarom. Het bouwt op die lagen voort.
Onder ongeveer een hectare verdrinkt het signaal: vier beplante straten in een sector van 19 hectare voegen ruwweg een halve hectare kroonbedekking toe, veertig keer verdund. Voor kleine dingen toetst Frondia iets anders: of het object verscheen op punten die vooraf benoemd waren, met niet-benoemde punten als vergelijking.
Brussel (668 vergelijkbare sectoren), Antwerpen (423), Gent (185), Luik (163) en Charleroi (269). De drempel hoort bij het paar stad en instrument: die van Antwerpen is 42% breder dan die van Brussel, die van Gent is 17% breder, die van Luik is 50% breder en die van Charleroi is 18% breder. Een nieuwe stad krijgt haar eigen ijking.
Zomercomposieten van 2017 tot 2026. De monitoring loopt elk seizoen, tot nu toe drie in elke stad, en elk seizoen krijgt zijn eigen drempel.